Katılım Sigortacılığı Nedir?

Katılım Sigortacılığı Nedir?

Katılım Sigortacılığı Tanımı

Katılımcıların kendileri ile diğer katılımcıların tazminat ve/veya birikim ödemelerine ilişkin taleplerinin karşılanmasını teminen oluşturulan risk fonuna katkıda bulundukları, söz konusu fonun sigortacılık faaliyeti yapmasına izin verilmiş bir sigorta şirketi tarafından katılım finans ilkelerine uygun olarak yönetildiği ve ortak risk paylaşımı ile dayanışma esaslarına dayanan sigorta türüdür. Katılım Sigortacılığı yanısıra Tekafül ve Teavün olarak adlandırılan bu uygulama, katılımcıların ödedikleri tutarlar (bağış) kapsamında yardımlaşma esasına dayanan karşılıklı sigorta söz konusudur. Katılım Sigortacılığı faaliyetinde aşağıda yer alan tanımlar dikkate alınmaktadır.
Katılımcı: Risk fonuna, kendi riskinin ve diğer katılımcıların risklerinin ortak risk paylaşımı ve dayanışma esasları çerçevesinde teminat altına alınması maksadıyla katkı primi ödeyen kişiyi ifade eder.
Katkı Primi:  Katılımcıların risk fonu yararına ve ortak risk paylaşımı ve dayanışma esasları doğrultusunda riskin karşılanması için ödediği tutarı ifade eder.
Risk Fonu:  Katkı primi ödemeleri ile bunlardan kaynaklanan gelirlerin biriktirilmesi ve tazminat ve/veya birikim ödemeleri ile yasal yükümlülükler de dahil olmak üzere yapılan harcama ve giderlerin karşılanması için oluşturulan fonu ifade eder.
Bakiye:  Şirket tarafından belirli bir dönemde ödenmiş ve dönem içinde ödenecek tazminatlar ile risk fonuna ait yasal yükümlülükler ve diğer masraflar karşılandıktan sonra katılımcıların ödedikleri katkılardan ve bunların gelirlerinden geriye kalan tutarı ifade eder.
Katılım Reasüransı: Katılım finans ilkeleri ile ortak risk paylaşımı ve dayanışma esaslarına dayanan reasürans faaliyetini ifade eder.
Likidite İmkanı: Risk fonunun ilgili hesap döneminde yasal ve idari yükümlülüklerini yerine getirmede yetersiz kalması durumunda, şirket tarafından risk fonunun fazla vermesiyle birlikte geri alınmak kaydıyla sağlanan geçici süreli finansman imkanını ifade eder.
Danışma Komitesi: Katılım sigortacılığı sisteminin işleyişinin katılım finans sistemi prensipleri ile ortak risk paylaşımı ve dayanışma esaslarına uygunluğunu takip eden Komiteyi ifade eder.
 

Katılım Sigortacılığının Genel İlkeleri aşağıda yer almaktadır.

  • Yardımlaşma unsurunun/amacının bulunması,
  • Katkı Primlerinin toplandığı risk fonunun poliçe sahiplerine ait olması, şirkete ait bir mülkiyetin bulunmaması, 
  • İhtisas sahibi bir Danışma Komitesi’nden hizmet alınması.
  • Sermayedara ait varlıkların ve katılımcılardan toplanan katkı primlerinin Şirket Danışma Komitesi tarafından onay verilen yatırım araçlarında (Katılım Bankaları, Sukuk (Kira Sertifikası), BIST Katılım Endeksi, Kıymetli Metaller, Döviz ve benzeri onay alınan kıymetler) değerlendirilmesi, 
  • Katılım Sigortacılığı prensiplerine uygun olmayan, Danışma Komitesi tarafından uygun görülmeyen iktisadi kıymetlere, menfaatlere katılım sigortası teminatı verilmemesi, 

Kaynak: AAOIFI olan The Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions
 

Katılım Sigortası Geleneksel Sigorta
Karşılıklı dayanışma esaslıdır. Ticari faktörler esastır.
Katılımcılar arasında karşılıklı risk paylaşımı gerçekleşmektedir. Sigorta şirketine risk transfer devredilir.
Faaliyet sonucunda Risk Fonu’nun kazancı yine Risk Fonu’na aittir. Faaliyet sonucu kazanç Şirket ve sermayedarlara aittir.
Yatırımlar Katılım Finans esaslarına göre değerlendirilir. Yatırımlar için kısıtlama bulunmaz.
Risk Fonu’nun sahibi katılımcılardır. Ancak katkı primleri yardımlaşma ve dayanışma amaçlı bağış niteliğindedir. Şirketin sahibi sermayedarlardır.
Danışma Komitesi tarafından onaylanmayan faaliyet alanları katılım sigortacılığı kapsamına dahil edilmez, bunlar için teminat sağlanmaz. Danışma Komitesi onayı aranmaz. 
Faaliyetleri, mevcut yasal düzenlemelerde belirlenen esaslar yanı sıra Danışma Komitesi görüş ve denetimine tabidir. Faaliyetlerin denetimi sadece mevcut yasalar kapsamında gerçekleştirilir. 
Faaliyetlerden kaynaklanan olası zarar, Risk Fonu’nu yöneten Sigorta Şirketi tarafından geri alınmak kaydıyla Likidite İmkanı sağlanarak karşılanır.  Geleneksel Sigortacılık faaliyetinden kaynaklanan olası zarar sermayedarın sorumluluğundadır. 

Mudarebe Yönetim Modeli : Şirketin, risk fonunun yönetimi ile sigortayla ilgili diğer teknik ve yasal işlemleri karşılığında aldığı yönetim ücretinin, emek-sermaye ortaklığı çerçevesinde kar paylaşımı esasına göre belirlendiği şirket yönetim modelidir.

Vekâlet Yönetim Modeli : Şirketin, risk fonunun yönetimi ile sigortayla ilgili diğer teknik ve yasal işlemleri karşılığında vekâlet ücreti aldığı şirket yönetim modelidir.

Vekâlet/Mudarebe Karması (Hibrit) Model: Şirketin, risk fonu yönetimi ile sigortayla ilgili diğer teknik ve yasal işlemler karşılığında vekalet ücreti aldığı, teknik karın tamamının katılımcılara (Risk Fonu) dağıtıldığı fakat yatırım karının katılımcı ile şirket arasında önceden belirlenmiş bir oran üzerinden paylaşıldığı yönetim modelidir.