Otomatik Katılım SSS

Otomatik Katılım SSS

Otomatik Katılım uygulaması kimleri kapsıyor?

Türk vatandaşı veya mavi kartlı olup 45 yaşının altındaki tüm 4a ve 4c kapsamındaki çalışanlar ve çalışmaya yeni başlayacaklar uygulamaya dahildir. Ayrıca, TBMM Genel Kurulu’nda 09.01.2017 tarihinde 1/796 esas numarası ile kabul edilen kanun tasarısı çerçevesinde, 506 sayılı Kanun’un geçici 20’nci maddesi kapsamındaki sandıkların iştirakçisi olarak çalışanlardan; kırk beş yaşını doldurmamış olanları ve bu çalışanları istihdam eden işverenleri kapsar.

Kamu kurumları iki kısım halinde, tedrici olarak sisteme dahil edilecektir. Bu kapsamda,

(a) 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun eki (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinde 1/4/2017 tarihi itibarıyla mevcut çalışanlar 1/4/2017 tarihinden itibaren ilgili emeklilik planına dahil edilir.

(b) 5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre, diğer kamu idarelerinde 1/1/2018 tarihi itibarıyla mevcut çalışanlar 1/1/2018 tarihinden itibaren ilgili emeklilik planına dahil edilir.

Özel sektör çalışanları bağlı bulundukları iş yerinin büyüklüğü göz önünde bulundurularak, tedrici olarak sisteme dahil edilecektir.

Bu kapsamda;

(a) Çalışan sayısı bin ve üzerinde olan bir işverene bağlı olarak çalışanlar 1/1/2017 tarihinden itibaren,

(b) Çalışan sayısı iki yüz elli ve üzerinde, ancak binden az olan bir işverene bağlı çalışanlar 1/4/2017 tarihinden itibaren,

(c) Çalışan sayısı yüz ve üzerinde ancak iki yüz elliden az olan bir işverene bağlı olarak çalışanlar 1/7/2017 tarihinden itibaren,

(d) Çalışan sayısı elli ve üzerinde, ancak yüzden az olan bir işverene bağlı olarak çalışanlar 1/1/2018 tarihinden itibaren,

(e) Çalışan sayısı on ve üzerinde, ancak elliden az olan bir işverene bağlı olarak çalışanlar 1/7/2018 tarihinden itibaren; çalışan sayısı beş ve üzerinde, ancak ondan az olan bir işverene bağlı olarak çalışanlar 1/1/2019 tarihinden itibaren sisteme dahil olacaktır.

(f) 506 sayılı Kanun’un geçici 20’nci maddesi kapsamında kurulmuş olan sandıkların iştirakçisiolarak çalışanlar en geç 1/1/2019 tarihinden sonraki ilk ücret ödemesinden işveren tarafından kesilerek emeklilik şirketine aktarılan katkı payının, emeklilik şirketine nakden intikal etmesi ile emeklilik planına dahil edilir.

Mevcut düzenlemeler çerçevesinde, beş kişinin altında çalışana sahip işverenler, bu aşamada sistem kapsamına dahil edilmemiştir.

Çalışanların Otomatik Katılım’a dahil olma şartlarını taşıyıp taşımadıklarına bakılmaksızın (45 yaş altı/üstü çalışan sayısı, yerli/yabancı/yurt dışında çalışan, şubelerdeki ve/veya birden fazla iş yeri noktasında çalışan ayrımı yapılmaksızın) Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’ne göre SGK’ye yapılan bildirime göre işverene bağlı olarak çalışan sayısı hesabı yapılır.

Taşeron bir firma çalışanının, bordro işlemleri ilgili taşeron işveren tarafından yapılıyorsa taşeron firmanın çalışan sayısı hesabında, bordro işlemleri asıl işveren tarafından yapılıyorsa, asıl işverenin çalışan sayısının hesabında dikkate alınır.

Çalışan sayısı tespit edilirken, kapsama alınma tarihinde en güncel SGK verisi göz önünde bulundurulur. Örneğin; “40 çalışanı olan ve 01.07.2018 tarihinde sisteme girmesi planlanan bir işverenin tespiti için Haziran ayının 23’üne kadar SGK’ye bildirilmesi gereken mayıs ayı aylık prim ve hizmet belgesindeki toplam çalışan sayısı (“Toplam Sigortalı Bilgileri” başlığı altında yer alan “Sigortalı Sayısı” verisi) göz önünde bulundurulur.

(i) Sisteme bir defa dahil olmuş bir işverenin çalışan sayısının ileri bir tarihte düşmesi, işverenin sistemde bulunma durumunu etkilemez ve işveren sistemde kalmaya devam eder.

(ii) Bir tedrici katılım tarihinde (3) no’lu sorunun yanıtında belirtilen sayıda çalışanı bulunmayan, ancak söz konusu tedrici katılım tarihinde gerekli çalışan sayısına ileri bir tarihte ulaşan bir iş yeri, sisteme dahil olmak için müteakip takvim yılı başını bekler. İş yerlerinin çalışan sayısına göre kapsama alınması sadece tedrici katılım tarihinde aranan çalışan sayısına sahip olması halinde mümkündür. Aşağıda bir örnek sunulmuştur.

(iii) 01.01.2019 tarihinden itibaren, 5 ve üzerinde çalışan sayısına erişen tüm iş yerleri Otomatik Katılım’a dahil olmalıdır.

(iv) Kamu idaresi sıfatını haiz olan kurum ve kuruluşlar, en geç kuruldukları veya bu sıfatı haiz oldukları tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren yapılacak ilk ücret ödemesinden işveren tarafından kesilerek emeklilik şirketine aktarılan katkı payının, emeklilik şirketine nakden intikal etmesi ile emeklilik planına dahil edilir.

Birden fazla bağımsız şirketin bir araya gelmesiyle oluşan şirket yapılanmalarında ise çalışan sayısı her bir şirket için ayrı ayrı veya toplu olarak değerlendirilebilir.

Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi bir sermaye şirketi, özel hukuk tüzel kişisi kategorisinde işveren olarak kabul edilmiştir. Dolayısıyla aynı yönetim kurulu tarafından yönetilip yönetilmediğine bakılmaksızın her bir sermaye şirketi ayrı birer işveren olarak değerlendirilir.

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki iş yerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri, Otomatik Katılım sistemi kapsamında değildir.

(i) (1) no’lu sorunun yanıtı kapsamındaki çalışanlar, yeni işvereni tarafından (işveren Otomatik Katılım sistemi kapsamında ise) yeniden sisteme dahil edilir.

(ii) Yeni işvereni Otomatik Katılım sistemi kapsamında ise çalışan yeni iş yerinde sunulan emeklilik planına geçiş yapar. Yeni işvereni Otomatik Katılım sistemi kapsamında değilse, işveren kapsama alınana kadar çalışan dilerse iş yeri değişikliğini izleyen ay sonuna kadar hesabının bulunduğu emeklilik şirketine bildirim yaparak eski planına dışarıdan katkı payı ödeme yapmaya devam edebilir ve yeni işveren Otomatik Katılım sistemi kapsamına dahil olduğunda sunulacak olan iş yeri bazlı emeklilik planına dahil olur.

(iii) (1) no’lu sorunun yanıtı kapsamındaki çalışanlar, işvereni tarafından (işveren otomatik katılım sistemi kapsamında ise) sisteme dahil edilir.

Prime esas kazanç/emeklilik keseneğine esas aylık (matrah) tutarı oluşan çalışanlar gün sayısına bakılmaksızın sisteme dahil edilir.

Çalışanın her bir işvereni nezdinde ayrı ayrı işverenin emeklilik planına dahil edilecektir.

(a) Emeklilik şirketinin (şirket) seçimi: 5510 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi kapsamındaki her işveren çalışanları adına bir emeklilik şirketi ile sözleşme yapmakla yükümlüdür.

(b) Fonların seçimi: İşveren, sisteme giriş esnasında çalışandan faiz içeren/faiz içermeyen fon tercihini alır, tercihte bulunmayan çalışanları için söz konusu tercihi yapar. Çalışan fon tercihlerinin, işverenin şirket ile yapacağı sözleşme kapsamında doğrudan emeklilik şirketine bildirilmesi de kararlaştırılabilir.

(c) Katkı payının ödenmesi: İşveren, katkı payını çalışanın ücretinden kesip emeklilik şirketine aktarmakla yükümlüdür.

(d) Devir imkânı: İşveren; operasyonel gereklilikleri dikkate alarak, şirket seçimi ve katkı payının kesilmesi hariç diğer yükümlülüklerinin icrasını emeklilik şirketine bırakabilir.

İşverenin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca idarî para cezası söz konusu olacaktır.

İşveren ile emeklilik şirketi arasında tarafların yükümlülüklerini detaylandıran bir sözleşme imzalanacaktır.

Sözleşmelerin asgari içeriği, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 30.12.2016 tarih ve 2016/39 sayılı genelgede belirtilmiştir.

İşverenin bir veya birden fazla emeklilik şirketiyle anlaşması mümkündür.

İşverenin emeklilik şirketini değiştirmesi aktarım olarak tanımlanmakta olup işverenin şirket ile yapacağı emeklilik sözleşmesinin imza tarihinden itibaren 2 yıl, aktarılan şirkette ise 1 yıl kaldıktan sonra farklı bir emeklilik şirketine geçmesi mümkündür.

Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmeliğin 22/D ve 22/F maddeleri kapsamında ücret ödeme günü, emeklilik şirketi ile işveren arasında yapılan emeklilik sözleşmesi uyarınca serbestçe belirlenebilir.

Emeklilik şirketi tarafından çalışanlara yönelik çeşitli ek fayda uygulamaları yapılması mümkündür, ancak işverene herhangi bir menfaat veya promosyon ödemesi yapılamaz.

Sisteme giriş esnasında, çalışanlardan faiz içeren/faiz içermeyen fon tercihleri alınır. Ancak, çalışanın tercih belirtmemesi halinde, işveren bu tercihi ilgili çalışan adına yapar.

Bu kapsamda, katkı payları yapılan tercih doğrultusunda öncelikle 1 yıllık süre boyunca faiz içeren/faiz içermeyen başlangıç fonunda yatırıma yönlendirilir. 1 yılın sonunda ise yine tercihe göre faiz içeren/faiz içermeyen standart fonlarda yatırıma yönlendirilmeye devam eder.

Çalışan, başlangıç dönemi bitimini müteakip fon dağılımı değişikliği yapabilir. Bu değişiklik işleminden önce kendisine risk profili anketi sunulur. Sistemde yer alan (i) temkinli, (ii) dengeli, (iii) atak ve (iv) agresif olarak tanımlı fonların yanı sıra başlangıç ve standart fonlar arasında tercihte bulunulabilir. Çalışan, yılda 6 defa fon dağılım değişikliği yapabilir. Çalışanlar başlangıç dönemi sonunda (2 aylık süre) fon dağılım değişikliği işlemlerini Ziraat Emeklilik Bireysel İnternet Şubesi ve Mobil Şube uygulamaları ile Ziraat Bankası Şubeleri aracılığıyla gerçekleştirebilirler.

Fonlar ilgisine göre; kamu veya özel sektör iç/dış borçlanma araçları, mevduat, katılma hesabı, kira sertifikası, hisse senedi, değerli madenler, borsa para piyasası, ters repo vb. çeşitli faiz içeren veya içermeyen yatırım araçlarında değerlendirilir.

Çalışan, katkı payı ödemeye ara vermeyi talep edebilir. Başlangıç dönemi içinde ara verme talebinde bulunulamaz. Çalışanlar başlangıç dönemi sonunda (2 aylık süre) ara verme taleplerini Ziraat Emeklilik dijital kanalları aracılığıyla (Bireysel İnternet Şubesi, Mobil Şube ve Müşteri İletişim Merkezi) iletebilirler.

Prime esas kazanç/emeklilik keseneğine esas aylık (matrah) referans alınarak hesaplanacaktır.

Çalışanlar isteğe bağlı olarak %3’ün üzerinde katkı payı ödeyerek %25 oranındaki devlet katkısı imkânından daha fazla yararlanabilirler. Çalışanlar, katkı payı oranı artış taleplerini Ziraat Emeklilik dijital kanalları aracılığıyla (Bireysel İnternet Şubesi, Mobil Şube ve Müşteri İletişim Merkezi iletebilirler.)

Takip ve tahsil işlemleri, emeklilik şirketleri ve/veya bu amaçla yetkilendirilen Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından takip edilecektir.

Çalışan ödemiş olduğu katkı paylarını ve hesabına ait diğer bilgileri, şirketin internet sitesinden bağlanabileceği bir ekran üzerinden takip edebilir. Ayrıca, şirket tarafından 3 ayda bir gönderilecek “çalışanları bilgilendirme notu” ile çalışanlara ödedikleri katkı payı ile ilgili bilgilendirme yapılmaktadır. Aynı zamanda Ziraat Emeklilik dijital kanalları aracılığıyla (Bireysel İnternet Şubesi, Mobil Şube ve Müşteri İletişim Merkezi) inceleyebilirler.

Takasbank internet sitesinde ise çalışanların birikimini takip edebileceği bir portal bulunmaktadır.

Kamu kurumları bakımından, aylık işlemlerini Maliye Bakanlığı’nın (Muhasebat Genel Müdürlüğü) bilişim sistemleri üzerinden yürüten harcama birimleri için katkı paylarının bordroya yansımasını sağlayacak şekilde sisteme dair geliştirmeler gerçekleştirilecektir.

Diğer kurumlar bakımından, iş yerlerinin iç sistemlerinde bu kesintilerin bordroya yansıtılması ve diğer şirket içi ücret takip sisteminin geliştirilmesi operasyonel süreçlerin takibi bakımından önem arz etmektedir.

Çalışanlar dışarıdan ek katkı payı ödemesi yapamaz.

Farklı bir yöntem bulunmamaktadır. Çalışanın SGK’ye iletilen matrah tutarı üzerinden katkı payı hesap edilecektir. Bu kapsamda, çalışanın matrahına yansıyan tüm ödemelerden katkı payı kesintisi yapılır.

Matrah etkilenmediği sürece ödenecek katkı payı tutarı değişmez.

Hayır. Bu kapsamda ödeme yapmak isteyen işveren İGES kurmak zorunda olup çalışanı her halükârda Otomatik Katılım sistemine dahil etmek durumundadır.

İşverene; katkı payını zamanında şirkete aktarmaz veya geç/eksik aktarırsa, çalışanlarını sisteme dahil etmezse, çalışanın birikiminde oluşan parasal kaybından sorumludur ve her bir ihlal için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 100 Türk Lirası idarî para cezası uygulanır.

Çalışan, bordrosundan veya 3 aylık dönemler halinde emeklilik şirketi tarafından kendisine iletilen “çalışanları bilgilendirme notu” veya şirketçe sunulan kanalları kullanarak hesabına yatırılan katkı payı tutarlarını kontrol ederek, katkı payının kesildiği ancak emeklilik hesabına yansıtılmadığını tespit edebilir.

Aktarılmayan katkı payı tutarları ve mahrum kalınan muhtemel getiri tutarları işverenden tahsil edilerek çalışanın emeklilik hesabına yansıtılır.

Katkı payı kesintisinde, çalışanın matrahı esas alınır ve SGK matrahını etkileyen her türlü sebep katkı payı kesintisinin hesaplanmasında dikkate alınır. SGK matrahının oluşmadığı veya çalışanın ücret almadığı dönem için katkı payı ödemesi yapılmaz ve şirkete bu yönde bilgi verilir.

Söz konusu çalışana ait katkı payı ödeme işleminde; bordro işlemleri ilgili taşeron, işveren tarafından yapılıyorsa taşeron firma; bordro işlemleri asıl işveren tarafından yapılıyorsa, asıl işveren tarafından yapılır.

İlgili emeklilik planına göre çalışanın ücretinden kesilmek suretiyle yapılan ilk katkı payının şirket hesaplarına nakden intikal ettiği tarihi takip eden iş günü emeklilik planına dahil edildiği şirket tarafından çalışana posta yoluyla veya güvenli elektronik iletişim araçları ile bildirilir. Çalışan, başlangıç dönemi (2 ay) içinde cayma hakkını kullanabilir.

İlgili emeklilik planına göre çalışanın ücretinden kesilmek suretiyle yapılan ilk katkı payının şirket hesaplarına nakden intikal ettiği tarihi takip eden iş günü emeklilik planına dahil edildiği şirket tarafından çalışana posta yoluyla veya güvenli elektronik iletişim araçları ile bildirilir. Çalışan, başlangıç dönemi içinde cayma hakkını kullanabilir. Başlangıç döneminden sonra da çalışan dilediği zaman sistemden ayrılabilir. Çalışanlar cayma/ayrılma işlemlerini Ziraat Emeklilik dijital kanalları aracılığıyla (Bireysel İnternet Şubesi, Mobil Şube, Müşteri İletişim Merkezi) yapabilirler.

(1) Bireysel emeklilik sistemine dahil edilen bir çalışanın, kendisini emeklilik planına dahil eden işverene bağlı farklı bir iş yerinde çalışmaya başlaması veya hizmet akdinin sonlanarak başka bir işverene bağlı farklı bir iş yerinde çalışmaya başlaması halleri, iş yeri değişikliği olarak kabul edilir.

(2) İş yerinin değiştiği tarih itibarıyla sistemde bulunan bir çalışan, önceki işyerinde dahil olduğu bireysel emeklilik planı kapsamındaki hesabına Bakanlıkça belirlenen tutarda katkı payı ödemeyi veya bu hesaptaki birikimi ile varsa ödenen devlet katkısının sistemde bulunan bu bölüm kapsamında açılmış olan başka bir sertifikaya aktarılmasını şirketten talep edebilir.

(3) Çalışanın ikinci fıkra kapsamında herhangi bir talepte bulunmaması halinde ilgili sertifika askıya alınır.

(4) Çalışan, ikinci fıkra kapsamında katkı payı ödemeye devam ettiği hesaptaki birikimi ile varsa ödenen devlet katkısının sistemde bulunan bu bölüm kapsamında açılmış başka bir sertifikasına aktarılmasını şirketten her zaman talep edebilir.

(5) Daha önce bireysel emeklilik sistemine dahil edilen bir çalışanın iş yeri değişikliği olmaksızın hizmet akdinin sonlanması halinde bu madde hükümleri kıyasen uygulanır.

Çalışandan sisteme girerken veya ayrılırken herhangi bir kesinti yapılmaz. Sistemde bulunduğu sürece çalışanların emeklilik hesabındaki birikimleri üzerinden yalnızca fon işletim gider kesintisi (FİGK) yapılabilir.

Daha önce işverenleri tarafından bu Yönetmelik kapsamında emeklilik planına dahil edilmiş, ancak cayma veya ayrılma hakkını kullanmış olan çalışanlar, Bakanlığın belirleyeceği esaslar dahilinde 3 yıl içinde bir defalığına otomatik olarak emeklilik planına tekrar dahil edilir. Bakanlık bu süreyi 1 yıla kadar azaltmaya ve 5 yıla kadar artırmaya yetkilidir.

Devlet katkıları açısından: Sistemden çıkıp tekrar giriş yapan bir çalışan, %25’lik devlet katkısından tekrar faydalanabilir, ancak önceki hak edişe ilişkin süre kazanımlarını kaybedeceğinden hak ediş süresi yeniden başlar.

Çalışana sisteme girişte bir defaya mahsus olmak üzere, başlangıç döneminin bitimini takip eden hesap döneminde 1.000 TL başlangıç devlet katkısı hesaplanır. Bütün sertifikalarını sonlandırmak suretiyle sistemden ayrılmış olan çalışanın yeniden sisteme dahil olması halinde, başlangıç devlet katkısı yeniden hesaplanmaz. Ancak başlangıç döneminde cayma hakkını kullanmış olan bir çalışanın sisteme yeniden dahil olması durumunda, daha önce başlangıç devlet katkısı hiç hesaplanmamış ise bu hüküm uygulanmaz.

Sistemden emekli olması durumunda, %5’lik ilave devlet katkısından faydalanması mümkündür.

Emekliliği hak kazanma açısından: Çalışanın daha önce sistemde geçirdiği süreler emekliliğe esas süresine sayılmaz.

Sistemde 3 farklı devlet katkısı bulunmaktadır:

(a) Çalışan katkısının %25’i oranında verilen devlet katkısı,

(b) Cayma hakkını kullanmayan çalışanlara verilen 1.000 TL’lik başlangıç devlet katkısı,

(c) Emekli olduktan sonra birikimini emekli aylığı olarak almak isteyen (en az 10 senelik yıllık gelir sigortası tercih eden) çalışana, birikiminin üzerine %5 ilave devlet katkısı.

Otomatik Katılım Sistemi kapsamındaki sözleşmeler için devlet katkısı üst sınırı BES’lerin devlet katkısı limitinden bağımsız olarak hesaplanmaktadır.

2019 yılı brüt asgari ücret toplamı (aylık brüt asgari ücret 2.558,40 TL x 12) 30.700,80 TL olup bu tutarda katkı payı ödemeniz durumunda devlet sizin adınıza %25’ine denk gelen 7.675,20 TL maksimum katkı payı ödemesini hesabınıza yapacaktır.

Örnek Devlet Katkısı Hesaplaması*

*Gönüllü katılıma dayalı BES için de aynı hesaplama yöntemi kullanılır.

%25 oranındaki devlet katkısı teşviki ile 1.000 TL’lik başlangıç devlet katkısı teşviki için hak kazanma süreleri aynı olup devlet katkısına hak ediş süreleri aşağıda yer aldığı şekildedir.

(a) Üçüncü yılı ile altıncı yılı arasında, çalışanın devlet katkısı hesabındaki tutarın yüzde seksen beşi taahhüt olarak kayıt altına alınır, yüzde on beşi nakit hesabına ödenir,

(b) Altıncı yılı ile onuncu yılı arasında, çalışanın devlet katkısı hesabındaki tutarın yüzde altmış beşi taahhüt olarak kayıt altına alınır, yüzde otuz beşi nakit hesabına ödenir,

(c) Onuncu yılından itibaren, çalışanın devlet katkısı hesabındaki tutarın yüzde kırkı taahhüt olarak kayıt altına alınır, yüzde altmışı nakit hesabına ödenir.

(d) Sertifikanın emeklilik hakkının kullanılarak ya da vefat veya maluliyet nedeniyle sonlandırılması halinde ise çalışanın devlet katkısı hesabındaki tutarın tamamı nakit hesabına ödenir.

Hesaplamalar, her bir sertifika için ayrı ayrı yapılır.

Otomatik Katılım Sistemi kapsamında kazanılmış emeklilik ve devlet katkısına esas süreler ile diğer hak ve yükümlülükler, Otomatik Katılım Sistemi kapsamı dışında düzenlenen bireysel emeklilik sözleşmeleri ile birleştirilemez.

Devlet katkıları, taahhüt olarak hesaplanmakta ve taahhüt edilen bu tutarlar çalışanın devlet katkısı hesabında, şirketin internet sitesinden takip edebilecek bir şekilde kayıt altına alınmaktadır. %25’lik devlet katkısı tutarları, devlet katkısı ödemesinin hesaplandığı ayı takip eden takvim yılı başlarında, TÜFE değişimleri dikkate alınarak değerlenir.

Çalışanın hak edişi olması durumunda, hak kazanılan kısım nakden ödenir ve bu tutarlar devlet katkısı fonlarında yatırıma yönlendirilir.