Bireysel Emeklilik Sıkça Sorulan Sorular


Bireysel Emeklilik Sistemi(BES) nedir?

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), bireylere emeklilik döneminde ek bir gelir sağlamayı amaçlayan özel bir tasarruf ve yatırım sistemidir. Mevcut kamu sosyal güvenlik sisteminin bir alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Sisteme fiil ehliyetine sahip 18 yaş üzerindeki herkes katılabilir, herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna bağlı olma ya da çalışma şartı aranmaz. Gönüllü katılıma dayalı bir sistemdir. Sistemin amacı, kişileri çalışma yaşamları boyunca emeklilik dönemlerindeki nakit ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik tasarrufa özendirmek, uzun vadeli birikim yapmasını teşvik etmek, bu sayede aktif çalışma süresi boyunca sahip oldukları gelir seviyesini emeklilik döneminde de sürdürebilmesini sağlamaktır.

Kimler Bireysel Emeklilik Sistemi'nden faydalanabilir?

Bireysel Emeklilik Sistemi’ne fiil ehliyetine sahip kişiler katılabilir.

Bireysel Emeklilik Sistemi güvenli midir?

Şirketlerin emeklilik faaliyetleri Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, şirketin fonlarına, portföy yöneticilerine ve saklayıcılara ilişkin hesap ve işlemleri Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) denetimine tâbidir. Bireysel Emeklilik Sistemi’nin güvenli ve etkin biçimde işletilmesini sağlamak, katılımcıların haklarını ve menfaatlerini korumak amacıyla emeklilik şirketlerinin faaliyetleri Hazine ve Maliye Bakanlığı günlük gözetim ve denetimine tâbidir. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nı bu görevin yürütülmesini teminen Emeklilik Gözetim Merkezi’ni görevlendirmiştir.

Bireysel Emeklilik Sözleşmesi ne zaman yürürlüğe girer?

Bireysel emeklilik sözleşmesi, şirket tarafından reddedilmediği takdirde, varsa blokaj süresinin tamamlanmasını müteakip, katkı payı olarak yapılan ilk ödemenin şirket hesaplarına nakden intikal ettiği tarihte yürürlüğe girer.

Bireysel Emeklilik Sistemi’ne ne kadar katkı payı ödemesi yapılmalı?

Seçilen bireysel emeklilik planında emeklilik şirketi tarafından belirlenmiş “asgari katkı payı” tutarı doğrultusunda katkı payı ödemesi yapılabilir. Katkı payı ödemelerinde üst limit uygulaması yoktur.

Ödenen katkı payları ne zaman yatırıma yönlendiriliyor?

Katkı payının emeklilik şirket hesaplarına nakden intikal ettiği gün ya da en geç ikinci iş gününde katılımcının tercih etmiş olduğu fonlarda katkı payları yatırıma yönlendirilmektedir.

Emeklilik şirketleri ödenen katkı paylarını hangi yatırım araçlarında değerlendirecekler?

Katılımcıların birikimleri Bireysel Emeklilik Sistemi’ne ödenen katkı paylarının değerlendirilmesi amacıyla özel olarak kurulmuş Emeklilik Yatırım Fonlarında değerlendirilir.

Katılımcılar risk profilleri, getiri beklentileri ve özel yatırım tercihleri doğrultusunda diledikleri fonları seçebilir veya fon karması oluşturabilir.

Fonları yöneten portföy yönetim şirketleri ilgili fon türü için mevzuat ve fonun izahnamesiyle çerçevesi çizilmiş sınırlar çerçevesinde fonun yatırım stratejisine uygun olacak şekilde aşağıdaki yatırım araçlarına yatırım yapabilir:

  • Vadeli mevduat ve katılma hesabı,
  • Borçlanma araçları, repo ve ters repo işlemleri ile ortaklık payları,
  • Kıymetli madenler ve gayrimenkule dayalı varlıklar,
  • Türev araç işlemleri ile varantlar,
  • Takasbank para piyasası işlemleri ve yurt içi organize para piyasası işlemleri,
  • Yatırım fonu katılma payları,
  • Borsalarda gerçekleştirilen türev araç işlemlerinin nakit teminatları ve primleri,
  • Kira sertifikaları,
  • Kurulca belirlenen diğer yatırım araçları.

Emeklilik yatırım fonlarının diğer yatırım fonlarından farkı nedir?

Emeklilik yatırım fonları, Bireysel Emeklilik Sistemi’ne ödenen katkı paylarının değerlendirilmesi için ve işletilmesi amacıyla özel olarak kurulur. Sadece Bireysel Emeklilik Sistemi’ne giren kişiler tarafından satın alınabilir. Emeklilik yatırım fonlarının elde etmiş olduğu kazançlara stopaj uygulanmamaktadır. Daha uzun vadeli yatırım stratejileri ile yönetilmektedir.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nde katkı payları ve/veya birikimleri üzerinden yapılacak kesintiler nelerdir?

Giriş aidatı: Emeklilik şirketi, yeni bir sözleşme düzenlediği esnada aynı emeklilik şirketinde yürürlükte olan başka bir sözleşme bulunmaması durumunda (işveren grup emeklik sertifikası hariç) giriş aidatı kesintisi yapılabilir. Giriş aidatı; peşin, azami 1 yıl içinde tahsil edilmek üzere taksitli ve/veya sözleşmenin sonlanma zamanına bağlı olarak ertelenmiş biçimde alınabilir. Giriş aidatı, sadece sözleşmenizin ilk 5 yılında tahsil edilebilir.

Yönetim gider kesintisi: Emeklilik şirketi, yatırılan katkı payları ile birikim üzerinden sözleşmenin ilk 5 yılında yönetim gideri kesintisi yapabilir.

Giriş aidatı, yönetim gider kesintisi ve ara verme kesintileri (ek yönetim gider kesintisi) üst sınırı nedir?

Her sözleşme yılı için, ilgili takvim yılında geçerli olan aylık brüt asgari ücretin %8,5’ine karşılık gelen tutar üst sınırdır Emeklilik Şirketlerinin planlarında üst sınırı aşmamak kaydıyla farklılık gösterebilmektedir. Bu kesintiler azami beş yıl süre ile kesilebilir.

Emeklilik şirketi değiştirilebilir mi?

Emeklilik şirketinin değiştirebilmesi için sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren en az iki yıl süreyle söz konusu emeklilik şirketinde kalınması gerekmektedir. Hâlihazırdaki emeklilik şirketine daha önce başka bir emeklilik şirketinden aktarım yaparak geçilmesi durumunda, geçiş yapılan emeklilik şirketinde en az bir yıl kalındıktan sonra şirket değişikliği yapılabilir.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nden ne zaman ayrılma işlemi yapılabilir?

Emeklilik sözleşmesi süresi içinde herhangi bir anda sistemden ayrılma işlemi yapılabilir. Ayrılma durumunda devlet katkısı hesabındaki tutarların;

  • Sistemde en az 3 yıl kalınması durumunda %15’i,
  • Sistemde en az 6 yıl kalınması durumunda %35’i,
  • Sistemde en az 10 yıl kalınması durumunda %60’ı,
  • Emeklilik, vefat ya da maluliyet halinde %100’ü ödenmektedir.
  • Bununla beraber getiri üzerinden hesaplanan stopaj kesintisi oranı;

Sistemden emeklilik hakkını kullanmadan ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlar için %5,

10 yıl süreyle sistemde kalmakla birlikte sistemden emeklilik hakkı elde etmeden ayrılan katılımcılar için %10,

Sistemde 10 yıldan az süreyle kalarak ayrılan katılımcılar için ise %15’tir.

Sistemden emeklilik hakkı nasıl kazanılır?

Bireysel Emeklilik Sistemi’ne giriş tarihinden itibaren, en az 10 yıl sistemde bulunmak ve 56 yaşını tamamlamak koşulu ile emekliliğe hak kazanılmaktadır.

Emekliliğe hak kazandıktan sonra birikimlerin ödenme koşulları nelerdir?

Emekliliğe hak kazanılması durumunda; birikimler ister toplu para ister programlı geri ödeme veya yıllık gelir sigortasına dahil olunarak alınabildiği gibi bir kısmını toplu para, bir kısmını yine programlı geri ödeme ya da yıllık gelir sigortasına dahil olarak alınabilir.

Devlet katkısı nedir?

Katılımcı tarafından ödenen katkı paylarının %25’i oranında devlet tarafından katılımcının devlet katkısı emeklilik hesabına ödenen tutardır.

Devlet katkısı başlangıç tarihi nedir?

01 Ocak 2013 tarihinden itibaren ödenen katkı payları için devlet katkısı hesaplaması yapılmaktadır.

Devlet katkısından kimler faydalanabilir?

Bir bireysel ya da gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesine katkı payı ödeyen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ve 29/05/2009 tarihli ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi kapsamında olan tüm katılımcılar belirlenen limit kapsamında devlet katkısından faydalanabilirler.

Devlet katkısı tutarı ne kadardır? Hesaplanacak devlet katkısı için üst sınır var mıdır?

Katılımcı adına ödenen katkı payının ilgili yıla ilişkin brüt asgari ücret tutarının toplamı ile sınırlı olmak kaydıyla, %25’i devlet katkısı olarak hesaplanır.

Katılımcının bir takvim yılı içinde alabileceği devlet katkısı tutarı, ilgili yılın belirlenen brüt asgari ücret tutarı dikkate alınarak hesaplanan yıllık toplam brüt asgari ücret tutarının %25’ini geçemez. Limit hesabı katılımcı bazında yapılır.

** 2020 yılı brüt asgari ücret toplamı (aylık brüt asgari ücret  2.943 TL x 12 ) 35.316,00 TL olup bu tutarda katkı payı ödenmesi durumunda 8.829,00 tutarında devlet katkısı ödemesi yapılır.

Sistemde katkı payı ödemesi yapılan farklı sözleşmeler olması durumunda tüm sözleşmeler için devlet katkısı ödemesi yapılır mı?

Devlet katkısı tutarına ilişkin üst sınır katılımcı bazında uygulanmaktadır. Aynı dönemde birden fazla sözleşmesine katkı payı ödeyen katılımcının ödediği toplam katkı payı tutarı için hesaplanan devlet katkısı tutarı, ilgili ayda sözleşme başına ödenen katkı payının ağırlığına göre sözleşmelerine dağıtılmaktadır. Bir takvim yılı içinde ödenen ve devlet katkısı hesaplamasında dikkate alınacak katkı payı tutarı, yıllık brüt asgari ücret kadardır.

Kalan devlet katkısı limiti nereden takip edilebilir?

Hesaplanan devlet katkısı tutarı ve kalan devlet katkısı limiti hakkında katılımcılara e-Devlet platformu üzerinden “Bireysel Emeklilik Sistemi Devlet Katkısı Kullanım ve Limit Bilgileri Sorgulama” servisi sunulmaktadır. İlgili servis aracılığıyla sözleşme bazında hesaplanan devlet katkıları ve yıllık kalan limit görüntülenebilmektedir.

İşveren grup emeklilik planlarında devlet katkısı ödemesi alınabilir mi?

İşveren tarafından katılımcı adına ödenen katkı paylarına devlet katkısı ödenmemektedir.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nde haciz uygulaması var mıdır?

Katılımcının sistemde bulunduğu ay sayısı ile haciz, rehin veya iflas tarihinde geçerli aylık brüt asgari ücret tutarının çarpımına karşılık gelen birikim tutarını aşan üzerindeki tutar nafaka borcu alacaklılarının hakkı saklı kalmak kaydıyla haczedilebilir, rehnedilebilir ve iflas masasına katılabilir.

Örnek: Katılımcı 98 aydır sistemde ise brüt asgari ücreti 2.000 TL kabul edersek,

98 x 2.000 = 196.000 TL haczedilmeyecektir. Katılımcının toplam birikimi bu tutarın altında ise hacze konu olacak birikimi yok iken katılımcının birikim tutarının 250.000 TL olduğunu kabul edersek 250.000 - 196.000TL = 54.000 TL’si hacze konu olacaktır.

Katılımcının aynı şirkette veya farklı şirketlerde birden fazla sözleşmesi olması durumunda tüm sözleşmelerindeki toplam birikim tutarı dikkate alınarak hesaplama yapılacaktır.